• لیزوزومها و پروگزیزومها(lysosomes & proxisomes)
  • لیزوزومها: اندامکهای ویزیکولی هستند که با کنده شدن از دستگاه گلژی تشکیل و در تمامی سیتوپلاسم پراکنده می شوند.لیزوزوم ساختاری گوارشی ایجاد می کند که ۱- ساختارهای داخلی آسیب دیده ۲- ذرات غذایی که توسط سلول خورده شده و ۳- مواد ناخواسته ( باکتریها)را در داخل خود هضم می کنند.


    لیزوزومها در انواع سلولها متفاوتند. و ۲۵۰ تا ۷۵۰ نانومتر قطر داشته و توسط غشایی دو لایه از لیپید احاطه می شود. و داخل آن ذرات کوچکی به قطر ۵ تا ۸ نانو متر که مجموعه ای پروتئینی شامل ۴۰ آنزیم گوارشی تشکیل شده است.عمل آنزیمهای لیزوزومی هضم موادی است که به روش فاگوسیتوز و پینوسیتوز به داخل آن کشیده می شود. آنزیمهای هیدرولیتیک قادرند یک ترکیب آلی را هیدرولیز کرده و آن را به دو یا چند قسمت تجزیه کنند. آنها قادرند پروتئین را به اسید های آمینه، گلیکوژن را به گلوکز و لیپید ها را به اسید چرب و گلیسرول تجزیه می کنند.


    در حالت عادی غشای لیزوزوم مانع از تماس این آنزیمها با سایر مواد داخل سلول می شود و در نتیجه از اعمال گوارشی آن جلوگیری می کند.لیزوزومها هر گاه از محیط سربسته خود خارج شوند، تمام سلول را از بین خواهند برد و به این دلیل است که می توان آنها را سیتو لیزوزوم نیز نامید.لیزوزومها در نوتروفیلها و ماکروفاژها فراوانند و ممکن است در جلوگیری از بیماری اهمیت فراوان داشته باشند.

    پروگزیزومها: اصولا دو تفاوت اصلی با لیزوزومها دارند، یکی اینکه خود تکثیرند و دیگری به جای هیدرولازها حاوی اکسیدازها می باشند.کار اکسیدازها این است که اکسیژن را با یون هیدروژنی که از مواد شیمیایی مختلف بدست آمده است ترکیب کرده و آب اکسیژنه را به وجود آورند.آب اکسیژنه یک ماده فوق العاده اکسید کننده است که همراه با آنزیم کاتالاز برای اکسید کردن موادی که برای سلول سمی هستند؛ به کار می رود.

    گرانولهای ترشحی
    یکی از مهمترین اعمال بسیاری از سلولها ترشح مواد شیمیایی اختصاصی است که تقریباً همه آن توسط سیستم رتیکولوم آندوپلاسمیک-دستگاه گلژی تشکیل می شوند و سپس به صورت ویزیکول ذخیره ای موسوم به ویزیکول یا گرانول ترشحی به داخل سیتوپلاسم آزاد می شوند.به طور مثال: وزیکولهای ترشحی سلولهای آسینی لوزالمعده پروآنزیمها را ذخیره می کنند.پروآنزیم: آنزیمی که هنوز فعال نشده باشد.
    منابع:
    ۱- فیزیولوژی پزشکی گایتون ترجمه فرخ شادان
    ۲- فیزیولوژی گریسهایمر ترجمه فرخ شادان

    عکس از: daff123.glogster.com

    پاسخ دهید